Meble miały być w sierpniu, a jest październik. Ekipa remontowa „będzie w przyszłym tygodniu” od dwóch miesięcy. Sklep nie wysyła opłaconego zamówienia. Zanim zerwiesz umowę, wyznacz firmie dodatkowy termin — to pismo, które porządkuje sprawę i otwiera drogę do odstąpienia od umowy i odzyskania pieniędzy. Wyjaśniamy, kiedy go wyznaczyć, co napisać i co zrobić potem.
Kiedy wyznaczyć dodatkowy termin
Dodatkowy termin wyznacza się, gdy druga strona umowy spóźnia się z wykonaniem — nie dostarcza towaru, nie zaczyna albo nie kończy prac, nie wykonuje usługi w umówionym czasie. Dotyczy to umów wzajemnych, czyli takich, w których obie strony mają coś zrobić: Ty płacisz, firma dostarcza lub wykonuje.
Zwłoka to spóźnienie, za które odpowiada dłużnik — nie spełnia świadczenia w terminie, a gdy terminu nie oznaczono, nie spełnia go niezwłocznie po wezwaniu (art. 476 k.c.). Jeśli opóźnienie wynika z okoliczności, za które firma nie odpowiada, mówimy o zwykłym opóźnieniu, a skutki są inne. Firmy często tłumaczą się „opóźnieniami u dostawcy” — to, czy takie wyjaśnienie zwalnia je z odpowiedzialności, zależy od okoliczności sprawy.
Zakup towaru przez konsumenta
Przy sprzedaży konsumentowi przepisy są prostsze. Sprzedawca ma wydać rzecz niezwłocznie, nie później niż w 30 dni od zawarcia umowy, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 543¹ § 1 k.c.). W razie opóźnienia — niezależnie od tego, czy sprzedawca ponosi za nie odpowiedzialność — możesz wyznaczyć dodatkowy termin do wydania rzeczy, a po jego bezskutecznym upływie odstąpić od umowy (art. 543¹ § 2).
Te same zasady stosuje się, gdy konsument zamówił wykonanie rzeczy ruchomej, np. mebli na wymiar czy szytego garnituru (art. 636¹ k.c.).
Co napisać w wezwaniu
Wezwanie powinno być krótkie i jednoznaczne. Najważniejsze są trzy elementy: czego żądasz, do kiedy i co się stanie po upływie terminu.
- Twoje dane i dane firmy
- oznaczenie umowy: data, numer zamówienia lub umowy, przedmiot
- umówiony termin wykonania i informacja, że minął
- konkretne żądanie: dostarczenie towaru, wykonanie lub dokończenie prac
- dokładna data dodatkowego terminu (nie „w ciągu kilku dni”)
- zastrzeżenie, że po bezskutecznym upływie terminu odstąpisz od umowy
- informacja o wpłaconej kwocie (zaliczka, zadatek, cała cena)
- data i podpis
Odstąpienie od umowy po upływie terminu
Jeśli firma nie wykonała umowy w dodatkowym terminie, możesz od niej odstąpić. Robisz to osobnym oświadczeniem — samo wezwanie z zagrożeniem nie rozwiązuje umowy automatycznie.
- Sprawdź, czy dodatkowy termin rzeczywiście minął bez wykonania umowy.
- Wyślij firmie oświadczenie o odstąpieniu od umowy — z powołaniem na art. 491 § 1 k.c. (albo art. 543¹ § 2 przy zakupie towaru) i na wcześniejsze wezwanie.
- Zażądaj zwrotu wpłaconych kwot z podaniem numeru rachunku.
- Jeśli poniesiono szkodę (np. wyższy koszt zamówienia u innej firmy), możesz żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych (art. 494 § 1).
- Gdy firma nie oddaje pieniędzy, wyślij wezwanie do zapłaty z odsetkami za opóźnienie.
Kiedy można odstąpić bez dodatkowego terminu
| Sytuacja | Podstawa |
|---|---|
| W umowie zastrzeżono prawo odstąpienia przy niedotrzymaniu ściśle określonego terminu | art. 492 zd. 1 k.c. |
| Wykonanie po terminie nie ma już dla Ciebie znaczenia ze względu na cel umowy, o którym firma wiedziała (np. suknia na ślub, catering na konkretny dzień) | art. 492 zd. 2 k.c. |
| Firma oświadczyła, że umowy nie wykona | art. 492¹ k.c. |
| Wykonawca dzieła opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem tak bardzo, że nie zdąży w umówionym czasie | art. 635 k.c. — odstąpienie jeszcze przed terminem |
| Firma przyjęła zadatek i nie wykonuje umowy | art. 394 § 1 k.c. |
Zaliczka i zadatek
To dwa różne rozwiązania, a różnica ma znaczenie przy zerwaniu umowy.
Zaliczka to po prostu część ceny zapłacona z góry. Przepisy jej nie definiują. Po odstąpieniu od umowy podlega zwrotowi jak każda inna wpłata (art. 494 § 1 k.c.).
Zadatek ma skutki określone w art. 394 k.c. — o ile umowa nie stanowi inaczej:
- jeśli umowy nie wykona firma, która przyjęła zadatek, możesz bez wyznaczania dodatkowego terminu odstąpić od umowy i żądać dwukrotności zadatku (art. 394 § 1),
- jeśli umowy nie wykonasz Ty — firma może odstąpić i zatrzymać zadatek,
- gdy umowa zostanie wykonana, zadatek zalicza się na poczet ceny (art. 394 § 2),
- gdy umowę rozwiązano albo żadna ze stron nie odpowiada za niewykonanie — zadatek wraca, bez podwojenia (art. 394 § 3).
Najczęstsze błędy
- Odstąpienie bez dodatkowego terminu, gdy nie zachodzi żaden wyjątek. Takie odstąpienie może zostać uznane za nieskuteczne.
- Brak zastrzeżenia skutku. Wezwanie „proszę o pilną realizację” bez zapowiedzi odstąpienia nie spełnia wymogów art. 491 § 1.
- Nieokreślony termin. „W najbliższym czasie” to nie termin — podaj konkretną datę.
- Ustalenia tylko przez telefon. Wezwanie i odstąpienie zrób na piśmie lub e-mailem, z dowodem doręczenia.
- Przyjmowanie kolejnych obietnic bez końca. Jeśli zgadzasz się na nowy termin, potwierdź go na piśmie — z tym samym zastrzeżeniem odstąpienia.
Najczęstsze pytania
Ile dni powinien mieć dodatkowy termin?
Ustawa mówi o „odpowiednim” dodatkowym terminie (art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego), bez liczby dni. Termin ma pozwolić wykonawcy realnie dokończyć to, co zostało do zrobienia — przy dostawie gotowego towaru wystarczy zwykle kilka dni, przy dokończeniu prac odpowiednio więcej.
Czy mogę odstąpić od umowy od razu, bez dodatkowego terminu?
W niektórych sytuacjach tak — gdy w umowie zastrzeżono prawo odstąpienia przy niedotrzymaniu ściśle określonego terminu, gdy spóźnione wykonanie nie ma już dla Ciebie znaczenia, wiadomego drugiej stronie (art. 492), albo gdy firma oświadczyła, że umowy nie wykona (art. 492¹).
Czy po odstąpieniu od umowy odzyskam zaliczkę?
Tak. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, zwraca drugiej stronie to, co od niej otrzymała, a druga strona — to, co otrzymała od niej (art. 494 § 1). Zwrot na rzecz konsumenta powinien nastąpić niezwłocznie (art. 494 § 2).
Czym różni się zadatek od zaliczki?
Zadatek ma szczególne skutki — jeśli umowy nie wykona firma, która go przyjęła, możesz odstąpić od umowy bez dodatkowego terminu i żądać dwukrotności zadatku (art. 394 § 1). Zaliczka po prostu podlega zwrotowi.
Jak wysłać wezwanie z dodatkowym terminem?
Najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo e-mailem na adres wskazany w umowie — tak, żeby mieć dowód, kiedy wezwanie dotarło. Oświadczenie jest złożone, gdy doszło do adresata tak, że mógł się zapoznać z jego treścią (art. 61 § 1).
Zaktualizowano 29 października 2026 r. · Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną w konkretnej sprawie.