Rękojmia a gwarancja — co się zmieniło i z czego skorzystać?

Skąd zamieszanie z rękojmią

Przez lata konsumenci reklamowali wadliwe rzeczy „z tytułu rękojmi” na podstawie Kodeksu cywilnego. Od 1 stycznia 2023 r. przy umowach, w których konsument kupuje towar od przedsiębiorcy, stosuje się nowe przepisy ustawy o prawach konsumenta o niezgodności towaru z umową (rozdział 5a, art. 43a i następne). Ustawa wprost wyłącza wobec takich umów kodeksowe przepisy o rękojmi (art. 43a ust. 1).

Rękojmia nie zniknęła jednak z prawa. Kodeks cywilny nadal ją przewiduje (art. 556) — stosuje się ją m.in. przy sprzedaży między firmami albo między osobami prywatnymi. Dlatego oba pojęcia funkcjonują obok siebie, a w potocznym języku „rękojmia” często oznacza po prostu odpowiedzialność sprzedawcy za wady.

Odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową

To podstawowa ochrona konsumenta — wynika z ustawy, więc przysługuje zawsze, bez żadnej karty czy dokumentu.

Najważniejsze cechy tej drogi:

• Domniemanie na Twoją korzyść. Jeśli wada ujawniła się w ciągu dwóch lat, przyjmuje się, że istniała już przy dostarczeniu — chyba że sprzedawca udowodni co innego (art. 43c ust. 1).
• Konkretne uprawnienia. Najpierw naprawa albo wymiana (art. 43d), a gdy to się nie uda lub wada jest istotna — obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy i zwrot pieniędzy (art. 43e).
• Koszty po stronie sprzedawcy. Przesyłkę, robociznę i materiały pokrywa sprzedawca, a towar odbiera od Ciebie na swój koszt (art. 43d ust. 4 i 5).
• Termin na odpowiedź. Sprzedawca odpowiada na reklamację w ciągu 14 dni — jeśli tego nie zrobi, uważa się, że ją uznał (art. 7a).

Gwarancja producenta

Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie gwaranta — najczęściej producenta, czasem sprzedawcy albo importera. Udziela się jej przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego, które określa obowiązki gwaranta i Twoje uprawnienia. Takie oświadczenie może być nawet w reklamie (art. 577 § 1 Kodeksu cywilnego).

Co warto wiedzieć o gwarancji:

• Warunki ustala gwarant. Może obiecać naprawę, wymianę, zwrot ceny albo inne usługi (art. 577 § 2) — zakres zależy od karty gwarancyjnej.
• Termin. Jeśli w gwarancji nie podano innego terminu, wynosi on dwa lata od wydania rzeczy (art. 577 § 4).
• Czas na naprawę. Gwarant wykonuje obowiązki w terminie z oświadczenia gwarancyjnego, a gdy go nie określono — niezwłocznie, nie później niż w 14 dni od dostarczenia rzeczy (art. 580 § 2).
• Zakres. Jeśli gwarancja nie stanowi inaczej, obejmuje tylko wady powstałe z przyczyn tkwiących w rzeczy (art. 578).
• Nowy termin po wymianie. Po dostarczeniu rzeczy wolnej od wad albo istotnej naprawie gwarancja biegnie na nowo (art. 581 § 1).
• Obowiązkowa informacja. Oświadczenie gwarancyjne musi zawierać wyraźne stwierdzenie, że gwarancja nie wpływa na Twoje uprawnienia wobec sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową (art. 577¹ § 2 pkt 1).

Porównanie: reklamacja u sprzedawcy a gwarancja

Którą drogę wybrać

Nie musisz wybierać „raz na zawsze”. Kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu niezgodności rzeczy z umową niezależnie od uprawnień z gwarancji, a skorzystanie z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy (art. 579 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego).

Praktyczne wskazówki:

• Reklamacja u sprzedawcy zwykle daje silniejszą pozycję: domniemanie na Twoją korzyść, ustawowy termin odpowiedzi i możliwość odzyskania pieniędzy.
• Gwarancja bywa wygodniejsza, gdy producent ma sprawny serwis z odbiorem kurierem, daje dłuższy okres ochrony niż dwa lata albo gdy sklep już nie istnieje.
• Po upływie dwóch lat od dostarczenia towaru zostaje zwykle już tylko gwarancja — o ile jej okres jest dłuższy.

Najczęstsze błędy

• Zgoda na „tylko gwarancję”. Sklep nie może odmówić przyjęcia reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową, odsyłając wyłącznie do serwisu.
• Brak informacji dla sprzedawcy przy gwarancji. Bez zawiadomienia sprzedawcy o wadzie nie zadziała zawieszenie terminu z art. 579 § 3.
• Mylenie terminów. 14 dni sprzedawcy to termin na odpowiedź na reklamację; 14 dni gwaranta (gdy karta nie podaje innego) to termin na wykonanie obowiązków.
• Uznanie, że po wymianie „przepada” ochrona. Przy gwarancji wymiana uruchamia nowy termin gwarancji (art. 581 § 1).
• Brak dokumentów. Zachowaj dowód zakupu i kartę gwarancyjną — możesz żądać dokumentu gwarancyjnego na papierze lub innym trwałym nośniku (art. 577²).