Od 1 stycznia 2027 r. zmienia się droga odwoławcza od orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS. Znikają komisje lekarskie, a sprzeciw rozpatruje ponownie lekarz orzecznik. Wyjaśniamy, co się zmienia, co zostaje po staremu i co zrobić, jeśli orzeczenie dostaniesz na przełomie roku.
Co zmienia reforma
Ustawa z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 26) przebudowuje orzecznictwo lekarskie w ZUS. Najważniejsza zmiana dla osób, które nie zgadzają się z orzeczeniem: znika drugi stopień w postaci komisji lekarskiej.
| Do 31 grudnia 2026 r. | Od 1 stycznia 2027 r. | |
|---|---|---|
| Kto rozpatruje sprzeciw | komisja lekarska ZUS | lekarz orzecznik — inny niż wydający orzeczenie; w sprawach szczególnie skomplikowanych trzech lekarzy |
| Termin na sprzeciw | 14 dni od doręczenia orzeczenia | 14 dni od doręczenia orzeczenia (art. 85f ust. 1) |
| Gdzie złożyć | w ZUS | w ZUS (art. 85f ust. 2) |
| Kolejny sprzeciw | nie przysługuje | nie przysługuje (art. 85f ust. 9) |
Obecne zasady opisujemy w artykule Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS — jak złożyć sprzeciw.
Sprzeciw po nowemu — krok po kroku
Od orzeczenia przysługuje sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia (art. 85f ust. 1). Wyjątkiem są orzeczenia wydawane w postępowaniach z art. 59 ustawy zasiłkowej (kontrola zwolnień lekarskich) — tam sprzeciwu nie ma.
- Sprawdź datę doręczenia orzeczenia — od niej liczysz 14 dni.
- Napisz sprzeciw i złóż go w ZUS (art. 85f ust. 2) — osobiście, pocztą albo elektronicznie.
- Opisz, z czym się nie zgadzasz, i dołącz dokumentację medyczną, której lekarz mógł nie znać.
- Główny lekarz orzecznik kieruje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez lekarza orzecznika (art. 85f ust. 5).
- Po nowym orzeczeniu ZUS wydaje decyzję — od niej możesz odwołać się do sądu.
Lekarz, który ponownie rozpatruje sprawę, nie jest związany zakresem sprzeciwu (art. 85f ust. 6). Może więc ocenić całą sprawę na nowo — także w punktach, których nie kwestionowałeś. Przy wyznaczaniu lekarza uwzględnia się jego specjalizację i to, że ma to być inny lekarz niż ten, który wydał pierwsze orzeczenie (art. 85f ust. 7). W sprawach szczególnie skomplikowanych sprawę mogą rozpatrzyć trzej lekarze orzecznicy łącznie (art. 85f ust. 8).
Zarzut wadliwości — gdy ZUS sam ma wątpliwości
Niezależnie od Ciebie główny lekarz orzecznik albo jego zastępca może w ciągu 14 dni od wydania orzeczenia zgłosić zarzut wadliwości i skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia (art. 85f ust. 4). ZUS musi Cię o tym niezwłocznie zawiadomić. Orzeczenie może też zostać uchylone przez Prezesa ZUS po kontroli (art. 85g ust. 1).
Sprzeciw czy od razu sąd
Ta kwestia ma znaczenie praktyczne. Jeżeli nie złożysz sprzeciwu, a potem odwołasz się do sądu od decyzji ZUS, opierając odwołanie wyłącznie na zarzutach wobec orzeczenia, sąd odrzuci odwołanie (art. 477⁹ § 3¹ Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu od 2027 r.).
Jest wyjątek: jeśli w odwołaniu podnosisz, że ZUS nie rozpatrzył spóźnionego sprzeciwu, a spóźnienie nastąpiło z przyczyn od Ciebie niezależnych, sąd uchyla decyzję i przekazuje sprawę ZUS do ponownego rozpatrzenia.
Orzeczenie na przełomie roku
Przepisy przejściowe przewidują, że do orzeczeń w sprawach wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2027 r. stosuje się już nowe przepisy art. 85c–85j (art. 38 ust. 1). W praktyce:
Dla orzeczeń komisji lekarskich wydanych przed 1 stycznia 2027 r., od których wniesiono odwołanie do sądu, stosuje się nowe przepisy k.p.c. dotyczące orzeczeń wydanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 38 ust. 2).
Co przygotować do sprzeciwu
- orzeczenie lekarza orzecznika z datą doręczenia
- dokumentacja medyczna: wypisy ze szpitala, wyniki badań, zaświadczenia od lekarzy prowadzących
- opis, jak choroba wpływa na Twoją pracę i codzienne funkcjonowanie
- informacja o leczeniu i rehabilitacji, która trwa albo jest zaplanowana
- kopia wcześniejszych orzeczeń, jeśli stan zdrowia się pogorszył
Najczęstsze pytania
Od kiedy znikają komisje lekarskie ZUS?
Od 1 stycznia 2027 r. Wtedy wchodzą w życie przepisy, które uchylają art. 14 ust. 2a–6 ustawy o emeryturach i rentach (komisje lekarskie) i wprowadzają nowy sprzeciw z art. 85f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 43 pkt 3 ustawy z 18 grudnia 2025 r.).
Czy po reformie nadal można złożyć sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika?
Tak. Sprzeciw przysługuje w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia i wnosi się go do ZUS (art. 85f ust. 1 i 2). Sprawę ponownie rozpatruje lekarz orzecznik — inny niż ten, który wydał orzeczenie — a w sprawach szczególnie skomplikowanych trzech lekarzy orzeczników.
Czy od orzeczenia wydanego po sprzeciwie przysługuje kolejny sprzeciw?
Nie. Od orzeczenia wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy sprzeciw nie przysługuje (art. 85f ust. 9). Dalej można odwołać się do sądu od decyzji ZUS wydanej na podstawie tego orzeczenia.
Co jeśli nie złożę sprzeciwu i od razu odwołam się do sądu?
Sąd odrzuci odwołanie, jeżeli opiera się ono wyłącznie na zarzutach dotyczących orzeczenia, od którego nie złożono sprzeciwu (art. 477⁹ § 3¹ Kodeksu postępowania cywilnego w nowym brzmieniu). Dlatego sprzeciwu nie warto pomijać.
Autor
Redakcja Lexivo, redakcja
Zaktualizowano 4 listopada 2026 r. · Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną w konkretnej sprawie.